Dresscode van Japanse scholen blijkt schending van mensenrechten

De Japanse school dresscode staat al jaren ter discussie. Studenten moeten niet alleen bepaalde kleding dragen, maar zich ook houden aan strenge regels rondom haardracht en zelfs ondergoed. Hoewel deze voorschriften al jarenlang onderdeel zijn van de schoolcultuur, worden er inmiddels juridische stappen tegen ondernomen.

Prefer English content? This article is also published on PrettybusinessWorld.com.

Waarom de Japanse school dresscode onder vuur ligt

Uit een onderzoek naar de Japanse school dresscode bleek vorig jaar dat 58% van de scholen studenten verplicht wit ondergoed te dragen. Volgens de scholen mag ondergoed geen afleiding vormen en past wit het beste binnen dat uitgangspunt. Het onderzoek bracht ook aan het licht dat sommige scholen regelmatig controleren welke kleur ondergoed leerlingen dragen. Daarbij moeten vrouwelijke studenten, vaak tussen de twaalf en vijftien jaar oud, via de kraag van hun uniform het bandje van hun beha laten zien.

Advocaten noemen de regels een schending van mensenrechten

Er hoeven dus geen kledingstukken uitgetrokken te worden en een vrouwelijke docent voert de controle uit. Toch gaat dit volgens de Japanse Orde van de Advocaten veel te ver: “Iemand bevelen om zijn ondergoed te tonen is een schending van iemands mensenrechten. Het is niet acceptabel, simpelweg omdat het een kind is dat het bevel krijgt.”

De organisatie heeft een rapport geschreven waarin wordt opgeroepen om de schoolregels te hervormen. Naast de kritiek op de eisen rondom wit ondergoed worden er ook verschillende kledingvoorschriften en haardrachten besproken. Er worden vragen gesteld bij onder meer het feit dat deze regels afhankelijk zijn van het geslacht. Dat de studenten worden beperkt in het gebruik van sociale media ter bescherming van hun privacy vindt men ook opmerkelijk. Want ondertussen zijn de studenten verplicht om een naambordje te dragen. Daardoor zijn hun namen duidelijk zichtbaar wanneer ze naar school gaan of er vandaan komen.

Volgens de Orde van de Advocaten moeten de schoolregels rationeel zijn en rekening houden met de rechten van kinderen. Daarnaast pleit zij ervoor om leerlingen actief te betrekken bij de herziening, zodat de regels ook voor hen begrijpelijk en uitlegbaar zijn.

Waarom de Japanse school dresscode onder vuur ligt

Deze maand riep een woordvoerder van het Japanse Ministerie van Onderwijs scholen op om gehoor te geven aan die oproep. “De scholen die regels hebben voor wit ondergoed, hebben ze over het algemeen al lang geleden ingevoerd. Naarmate de opvattingen over individuele rechten veranderen, is het voor scholen nodig om hun beleid opnieuw te bekijken.”

Toch is het de vraag of scholen hun beleid zullen herzien. In februari werd er uitspraak gedaan in een rechtszaak waarin een studente haar school aanklaagde vanwege de dresscode. Het meisje kreeg herhaaldelijk te horen dat ze haar donkerbruine haren zwart moest verven. Men geloofde namelijk niet dat dit haar natuurlijke haarkleur was omdat de meeste Japanners zwart haar hebben. Aangezien het kleuren van het haar verboden is op school moest zij, hoe ironisch, de haren zwart verven. Toen ze dit weigerde kreeg ze te horen dat ze niet meer welkom was en werd ze van het rooster verwijderd.

De rechter oordeelde dat een verbod op gekleurd haar een legitiem educatief doel kan dienen. Wel kreeg de school een boete van 330.000 yen, omgerekend ruim 2.700 euro, omdat zij de studente niet van het rooster had mogen verwijderen.

Hoe vooruitstrevend het voorstel van de Orde van de Advocaten ook is, het lijkt erop dat Japan nog niet klaar is voor een nieuw beleid. Zolang rechters oordelen dat deze regels een educatief doel dienen, hebben scholen weinig reden om hun dresscode aan te passen. Ik ben benieuwd hoeveel scholen uiteindelijk gehoor zullen geven aan de oproep.

Ben je benieuwd naar meer discussies over schooluniformen en kledingvoorschriften?

Lees ook:

• Schooluniform met menstruatieondergoed: praktische oplossing of stap te ver?⁠
• Hoe schooluniformen discrimineren en toch zijn toegestaan⁠
• Frankrijks experiment met schooluniformen lijkt nu toch geflopt⁠

Groetjes,

Aileen

Laatste update: 14 juni 2026