China zet inmiddels politie-robots in op straat. Compleet met uniform en badge. Ze kunnen aanwijzingen geven, maar zijn ook gemaakt om samen te werken met agenten. Maar hebben robots in uniform ook gezag? En wat bepaalt of we wel of niet bereid zijn om naar ze te luisteren?

Robots in uniform

Toegegeven, toen ik het nieuws las moest ik wel even goed kijken. In Nederland zijn robots nog helemaal niet geïntegreerd, laat staan dat ze op straat reizigers aanwijzingen gaan geven. Maar in China ziet de wereld er net even anders uit. Daar kunnen mensen sinds kort politie-robots op straat tegenkomen.

Het brein hierachter is AiMOGA Robotics, een bedrijf dat gespecialiseerd is in het maken van verschillende soorten robots. Maar het is niet zomaar een robot die jou vertelt of je naar links of rechts moet gaan. De ZhiJing R001 (Intelligent Police) is gemaakt om samen te werken met de lokale politie, zodat zij zich op complexere zaken kunnen richten.

Op dit moment richt de robot zich op verkeersbegeleiding en gedragsherinnering. Zo kan het onregelmatig gedrag detecteren en beleefde, gestandaardiseerde reacties geven. Ook kan het mensen waarschuwen wanneer het stoplicht rood is of wanneer je illegaal aan het parkeren bent. En wanneer je op het verkeerde pad fietst, kan de robot je daar ook op wijzen.

Een bijkomend voordeel is dat ZhiJing R001, in tegenstelling tot mensen, geen last ervaart van uitlaatgassen, lawaai en extreme weersomstandigheden. Bovendien hoeft een robot zich niet aan werktijden te houden, maar kan hij 24 uur per dag taken uitvoeren.

Volgens Zhang Guibing, algemeen directeur van AiMOGA Robotics, is dit een belangrijke stap voor de maatschappij. “Producten die in het laboratorium blijven, worden nooit echt volwassen. (…) Real-world implementatie is essentieel voor het bereiken van betrouwbaarheid.”

In onderstaande video kun je zien hoe ZhiJing R001 in de praktijk werkt.

Waarom politie-robots een uniform dragen

Dan is het natuurlijk de vraag waarom het bedrijf ervoor kiest om de robot aan te kleden met dezelfde kleding als die van de agenten. De makers hadden immers ook de robot een uiterlijk kunnen geven dat overeenkomt met het uniform, zodat ze geen echte kleding hoefden te gebruiken.

Dit heeft te maken met de psychologie achter uiterlijk en hoe mensen hierop reageren. In China heeft men al vaker onderzocht hoe de interactie tussen mensen en robots werkt. Zo blijkt uit onderzoek dat men over het algemeen positievere ervaringen heeft met een robot wanneer deze menselijke gelaatstrekken heeft. We zijn ook eerder geneigd om een robot te vertrouwen wanneer het uiterlijk lijkt op dat van een echt mens.

Toch kent dit ook zijn grenzen. Wanneer een robot een vriendelijk uiterlijk heeft, zijn we geneigd om hem eerder te vertrouwen. Maar een vriendelijk uiterlijk dat te veel op dat van een mens lijkt, kan juist angst oproepen.

Hoewel er nog geen onderzoeken zijn gedaan naar de invloed van uniformen die robots dragen en hoe dit mensen beïnvloedt, hebben diverse studies wel aangetoond dat een consistent uiterlijk dat past bij een bepaalde rol een positieve invloed kan hebben. Ook hebben onderzoeken aangetoond wat de invloed is van uniform bij een agent en welke rol kleur daarbij speelt. Dit verklaart waarom men heeft gekozen voor een robot die een uniform draagt. Het gaat niet zozeer om het uniform zelf, maar om de manier waarop mensen omgaan met dingen die ze herkennen.

We zijn eerder geneigd om een robot in uniform te vertrouwen, juist omdat het uniform ons bekend voorkomt. Mensen weten dat het een robot is, maar koppelen het uiterlijk toch aan dat van een mens. Dat zorgt voor een hogere mate van vertrouwen dan wanneer de robot geen uniform zou dragen.

 

De rol van cultuur in de acceptatie van robots

Toch betekent dit niet dat mensen over de hele wereld de aanwijzingen van een politie-robot op straat zomaar zullen volgen. De mate van volgzaamheid, maar ook de manier waarop we op uniformen reageren, verschilt per land en soms zelfs per streek, provincie of stad.

In landen als China is men over het algemeen volgzamer dan in veel Europese landen. Daar ligt meer nadruk op autonomie en worden aanwijzingen vanuit de overheid minder snel opgevolgd. Maar naast de mate van volgzaamheid speelt ook het imago van de politie een belangrijke rol. Wanneer de politie een slecht imago heeft, zoals in (delen van) Amerika het geval is, zullen mensen de robots die zij inzetten ook minder snel serieus nemen.

De grootste factor is misschien niet eens zozeer de mate van volgzaamheid of het imago van de politie, maar hoe diep technologie is verweven in het dagelijks leven. China staat al lange tijd bekend als een land dat vooroploopt als het gaat om technologische ontwikkelingen, en robots zijn daarop geen uitzondering.

Vorig jaar waren diverse steden in het land al bezig met de inzet van robots op straat. Zo zette de stad Chengdu, in de provincie Sichuan, in juni 2025 een team robotpolitieagenten in. Het ging om viervoetige robots, robots op wielen en humanoïde robots (die op mensen lijken) die samen met agenten op straat werkten.

Robots invoeren is niet zo makkelijk als het lijkt

Het moge duidelijk zijn dat de invoering van een politierobot op straat theoretisch gezien handig is, maar dat de praktijk anders werkt. Ik verwacht dat de rest van de wereld het voorbeeld van China op termijn zal volgen. Alleen zal ieder land de robot op zijn eigen manier moeten vormgeven, met een uniform dat past bij de betreffende regio. Want net als bij menselijke agenten zal ook bij robots in uniform het uiterlijk een belangrijke rol blijven spelen.

Mocht je dit een interessant artikel vinden, dan spreken onderstaande artikelen je wellicht ook aan.

• België heeft een nieuw politie-uniform
• Surinaamse politie in nieuw uniform: opvallende gelijkenissen met Nederland
• Vanaf dit jaar hebben alle politie-eenheden een bodycam

Groetjes,

Aileen