Leden van de Britse Royal Air Force (RAF) kunnen vanaf nu een vegan uitrusting aanvragen. Hun laarzen, riemen en baretten maken daarbij plaats voor een milieuvriendelijke variant zonder leer of wol. De discussie over vegan bedrijfskleding of werkkleding wint de laatste jaren steeds meer aan kracht. Maar zijn werkgevers verplicht dit te leveren? Of gaat het vooral om flexibiliteit richting werknemers? Ik ben erin gedoken.
Royal Air Force en de strijd om vegan-vriendelijk beleid
Voor de Royal Air Force is vegan uitrusting al langer een thema dat op de agenda staat. In 2019 weigerde een helicoptertechnicus om leren laarzen te dragen vanwege een veganistische levensovertuiging.
Dat de technicus juridisch gezien sterk stond, bleek een jaar later tijdens de uitspraak van de Britse Employment Tribunal. In de zaak Casamitjana versus League Against Cruel Sports werd bepaald dat ethisch veganisme volgens de Equality Act 2010 een beschermde levensbeschouwing is. Net zoals het recht op geloofsovertuiging heb je dus recht om te leven met een veganistische overtuiging. Dit betekent dat jouw werkgever hier, net zoals bij geloof, rekening mee dient te houden.
Dat er bij de Royal Air Force behoefte is aan een vegan-vriendelijk beleid, blijkt wel uit het feit dat er een Ministry of Defense (MOD) Vegan and Vegetarian Network bestaat. Deze groep mensen houdt zich binnen de organisatie bezig met het verbeteren van beleid voor mensen met een vegan levensstijl. Zo onderzoeken zij onder meer de mogelijkheden rondom vegan werkschoenen zoals laarzen. Met als resultaat dat medewerkers van de Royal Air Force vanaf heden een aanvraag kunnen doen voor een vegan uitrusting. Dit is geen juridische verplichting, maar een beleidswijziging die waarschijnlijk tot stand kwam onder invloed van interne druk.
Vegan bedrijfskleding: zijn werkgevers verplicht dit te leveren?
Tot op heden zijn er nog geen rechtszaken geweest waarbij een medewerker zijn of haar werkgever aanklaagde vanwege het gebrek aan vegan bedrijfskleding. Er is dus nog geen jurisprudentie over dit specifieke onderwerp. Maar het feit dat in 2020 werd geoordeeld dat een veganistische levensstijl een beschermde levensbeschouwing is, zegt al veel.
Hierbij heb ik het niet alleen over Engeland, maar ook over andere, met name Europese landen. De Equality Act 2010 is voor de Britten een tool om ze te beschermen tegen vormen van discriminatie op het werk en in de bredere samenleving. Maar de principes blijven vrijwel gelijk als die van andere landen met soortgelijke rechtssystemen. Namelijk dat je niet mag discrimineren op basis van een levensbeschouwing.
Het enige verschil is alleen dat veganisme in andere landen, op Engeland Schotland na, nog niet is erkend in de rechtspraak als een levensbeschouwing. Mocht dat gebeuren, dan zou dit in Nederland onder de Wet gelijke behandeling op grond van godsdienst en levensovertuiging (WGB) vallen. In Europa valt dit onder artikel 9 (vrijheid van religie en overtuiging) van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Uitzonderingen bij verzoek om vegan bedrijfskleding
En als dat wel zo zou zijn, zullen er altijd uitzonderingen bestaan. Zo zoekt de Britse Royal Air Force naar alternatieven voor riemen, laarzen en hoeden. In veel gevallen zijn die alternatieven er, maar ik kan me voorstellen dat dit niet altijd mogelijk is.
Daarnaast zal een werkgever altijd een belangenafweging moeten doen. Zo kunnen er altijd redenen zijn zoals veiligheid of extreem hoge kosten. Denk aan bijvoorbeeld een bepaald type veiligheidsschoen die gemaakt wordt van leer, waar geen alternatieven voor zijn. In dat geval gaat veiligheid boven de levensovertuiging van de medewerker.
Ik verwacht dat vegan bedrijfskleding langzaamaan steeds vaker ter sprake zal komen bij organisaties. Zeker wanneer mensen weten dat ze hier recht op hebben. Maar voordat we dat echt zeker weten, moeten er eerst rechtszaken plaatsvinden. Of je verandert, net zoals de Britse RAF, gewoon je beleid. Bij grote werkgevers zal dit waarschijnlijk geen groot probleem zijn. Maar of de lokale detailhandel hierin mee wil gaan, dat betwijfel ik. De tijd zal het leren.
Groetjes,
Aileen
